In tijden van de Elfstedenkoorts (ik schrijf dit op 11 februari) hoeft de Verzamelkring De Poolster weinig mensen warm te maken voor alles wat met schaatsen en ijs te maken heeft. Wat dat betreft valt hun boek ‘Acht eeuwen schaatsen in en om Amsterdam’ precies in de pul. Natuurlijk komen dan de namen van de bekendste Nederlandse schaatsers in herinnering: Ard en Keessie. Terecht dat zij het boek op schrift openen. De Jaap Edenbaan, de eerste Nederlandse kunstijsbaan vernoemd naar die andere beroemdheid, was de uitgangsbasis voor hun successen in de jaren zestig.
 
Tijdens opgravingen in de buurt van de Nieuwendijk haalden archeologen in 1979 een voorwerp boven, dat in de verte op een schaats lijkt: de oudste houtijzeren schaats ter wereld, daterend uit ca. 1200-1225. De boekenlegger in het boek is een afbeelding in de vorm van die schaats. Voorgangers waren de zgn. glissen, schenkels van grote viervoeters waarmee de ijsliefhebbers met prikstokken over het ijs gleden, die in Diemen waren gevonden.
 
‘Acht eeuwen enz.’ bekijkt en becommentarieert alles wat eeuwenlang met ijselijk vertier te maken heeft, ongeveer chronologisch geordend, maar daarvan afwijkend als het thema daarom vraagt, bijvoorbeeld ijs en wetenschap. Studenten van de Faculteit Bewegingswetenschappen wilden het zuurstofverbruik wel eens analyseren, of het verband tussen slagfrequentie en luchtweerstand. De bekende pijn in de kuitspieren bij het schaatsen leidde in 1985 tot de klapschaats. Leuk te lezen dat er al een proto-klapschaats uitgevonden was door J.D.Freese, in 1891!
 
Er zijn in Nederland een paar schaatsmusea, maar Amsterdam ontbeert een dergelijke verzameling. Laten we ter compensatie van dat gemis dit boek als zodanig beschouwen. Het is het waard.
(www.stichtingdepoolster.nl, € 19,90)

En wie is De Scally?
Journalist. Geboren en getogen in Amsterdam. In Noord, maar toch. Schrijft al sinds mensenheugenis over ‘Amsterdamse’ boeken. Wordt vaak gespot in boekhandels.