Flinke kritiek op woonbeleid: 'Amsterdam pretpark voor hoogopgeleiden'

Er zijn in de stad nauwelijks nog betaalbare woningen beschikbaar voor mensen met een middeninkomen, laat staan als zij een gezin willen beginnen. En dat is ook de schuld van de gemeente zelf, zeggen meerdere experts.

In een uitgebreid verhaal in De Groene Amsterdammer komen zij aan het woord. De markt heeft vrij spel, de gemeente doet te weinig en dat allemaal komt een diverse stad niet ten goede.

Pretpark
Volgens Jan Rath, hoogleraar stadssociologie aan de UvA, verandert Amsterdam in een 'pretpark voor hoogopgeleiden', terwijl het eerder geprezen werd om zijn diversiteit en veelzijdigheid. Er komen in de stad bovengemiddeld veel hoogopgeleiden bij, terwijl er een uitstroom is van middelbaar- en laagopgeleiden. Ook het aantal westerse allochtonen (expats bijvoorbeeld) neemt enorm toe.

Lees ook: Hoe de Amsterdamse vierkante meter in 14 jaar tijd 73% duurder werd

Rath ziet dat de stad zich modelleert naar 'de behoeften van een specifieke groep'. Amsterdam wordt ingericht voor zzp'ers die met hun laptopje in een koffietent zitten. Doordat die 'nieuwe heersende klasse' meer ruimte krijgt, neemt de ruimte voor andere groepen af. ‘De mensen die geen vier euro voor een cappuccino willen betalen.’ Hoogopgeleiden uit de hedendaagse kenniseconomie nemen zo de plek in van de (gast)arbeiders uit het industriële tijdperk.

Kapitaal
De sociale huur concentreert zich ondertussen steeds meer in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. 'De stad groeit explosief, de verschillen tussen kansarm en kansrijk nemen snel toe en macht van binnenlands en buitenlands kapitaal is groter dan veel mensen willen zien', schrijft het weekblad.

Lees ook: 30 m2, geen zonlicht maar wel in hartje Amsterdam: 275.000 euro

Met name de middenklasse heeft het zwaar. Met een gemiddeld salaris kun je geen (gezins)woning meer krijgen in de stad. 'Waar de middenklasse verdwijnt, wordt de sociale structuur uitgehold en neemt polarisatie toe. Goede buurten worden beter, slechte buurten slechter', duidt De Groene Amsterdammer.

Scheefhuurders
Gerard Anderiesen, die binnenkort afscheid neemt als directeur van woningbouwcorporatie Stadgenoot, verkoopt inmiddels met tegenzin woningen met vierkante-meterprijzen van meer dan 5.000 euro. Dat komt door regels uit Den Haag, die hem verbieden corporatiewoningen voor minder dan 90 procent van de marktwaarde te verkopen.

Lees ook: Minder huizen en hogere huren: beleggers veroveren woningmarkt

'Als starters onze woningen niet kunnen betalen, is er een probleem', zegt Anderiesen. Dat vermindert de doorstroom. Inmiddels zit in een kwart van alle sociale huurwoningen van Stadsgenoot een scheefhuurder. Er wordt wel voor de middenklasse gebouwd, maar die appartementen zijn zelden groter dan 70 vierkante meter. 'Dat heet nu middensegment', zegt Anderiesen. 'Maar daar kan geen gezin in.'

Gemeente kiest het geld
De gemeente zou hier iets aan kunnen doen met specifiek beleid, maar op dit moment wordt er door vermogende particulieren vooral gebruik gemaakt van het gebrek aan beleid. Ook bij de aangekondigde bouw van 50.000 nieuwe woningen ontbreken er voorwaarden over het type of de prijscategorie.

Lees ook: Chaos compleet: studentenwoningen opeens peperdure yuppenstudio's

Wat het allemaal niet simpeler maakt, is dat wethouder Laurens Ivens (SP) de portefeuille Wonen heeft, maar zijn VVD-collega Eric van der Burg over ruimtelijke ordening en grondbeleid gaat. 'De wethouder heeft verschillende petten op', zegt Peter van Gool, hoogleraar vastgoedeconomie aan de UvA. 'In de pers wordt gezegd dat het college gaat bouwen voor de middengroep, maar als puntje bij paaltje komt, kiezen ze voor het meeste geld.'

Gekke henkie
De gemeente is bang om geld mis te lopen, denkt André van Stigt, ontwikkelaar en ontwerper van De Hallen. 'Ze zijn bang om gekke henkie te zijn.' Er is een obsessie voor winstmaximalisatie. 'Maar dat is geen duurzame basis', zegt Van Stigt. 'Het leidt niet tot een evenwichtige samenleving. De gemeente kiest ervoor om niets te doen en de markt vrij spel te geven. Dat is geen gebrek aan beleid, maar bewust beleid.'

Vandaag lanceerde de gemeente een plan om in 2025 zo'n 10.000 nieuwe huurwoningen voor middeninkomens te realiseren. Die moeten minimaal 50 vierkante meter groot zijn. Het idee komt van minister Ronald Plasterk. De hoop is dat de doorstroom zo weer op gang komt.