Hoe eerlijk is antikraak? 'Mensen gaan van plek naar plek'

Is een korte tijdelijke invulling van een leegstaand pand goed voor de stad of niet? Antikrakers zelf zijn daar achteraf vaak niet altijd even enthousiast over en leegstandsbeheerders proberen ook steeds vaker voor een langere verhuurtijd te kiezen.

Eline woonde in zes jaar in Amsterdam op elf verschillende plekken, zowel kraak als antikraak. Zij was het minst gecharmeerd van het antikraaksysteem. Volgens haar werd onder meer gevraagd asbest op te ruimen in de kelder toen ze uit een pand moest.

Inwisselbaar
'Sommige mensen hebben er ook heel veel baat bij', zegt Eline. 'Zij wonen een paar jaar in een prachtig oud huis, een molen, een school, noem het maar op. Maar hoe het heel vaak ook gaat, is dat mensen van plek naar plek gaan en inwisselbaar zijn. Twee weken opzegtermijn en na een halfjaar weer weg moeten.'

Antikraak is van oudsher het systeem waarbij een pandeigenaar zijn tijdelijk leegstaande gebouw of woning voor een korte tijd laat bewonen. De bewoners fungeren dan als ‘bewakers’ die ervoor waken dat het pand niet gekraakt wordt.

Lees ook: GroenLinks heeft begrip voor krakers: 'Ze hebben de stad gered'

Langdurige woonprojecten
Het leegstandsbeheer is nu een stuk diverser. Leegstandsbeheerder Camelot is bijvoorbeeld in de stad bezig met het ombouwen van leegstaand vastgoed tot langdurige woonprojecten voor jongeren, zoals in Slotermeer en aan de Westlandgracht.

Een kwart van de activiteiten bestrijkt nog wel korte antikraak. Operationeel directeur Allard Jaring zegt dat het soms niet anders kan. 'Het liefst maken we er een mooi project van en investeren we mee, maar als het maar voor drie of zes maanden leeg staat dan gaan we daar tijdelijk mensen huisvesten.'

Lees ook: Steeds meer Amsterdammers delen een woning: moeten we daar blij mee zijn?

180 euro per maand
Jaring vindt dat niet oneerlijk. 'Waar kun je in Amsterdam wonen voor 180 euro in de maand? Maar het is wel zo dat als die vergunning van de gemeente komt, dat duurt soms drie maanden maar kan ook een jaar duren, dan zeggen we tegen die persoon: je hebt voor weinig leuk kunnen wonen in Amsterdam, maar over een maand gaat het beginnen en kijken we of we een ander plekje voor je hebben.'

Eline stelt echter dat huurders door veel leegstandsbeheerders worden gezien als poppetjes. 'Dan begin ik er zeker tegen te worden. Dan denk ik, dat moeten we niet willen. Als je het alleen maar gebruikt voor geld verdienen en mensen dingen voorspiegelt en ondertussen ze probeert te gebruiken voor je eigen doeleinden.'

Lees ook: Langer dan zes maanden je woning leeg laten staan? Dan riskeer je een boete

Formeel leegstaand pand
Ivens juicht de langdurige woonprojecten van bijvoorbeeld Camelot toe. 'Maar laten we wel wezen: leegstandsbeheer is nog steeds formeel een leegstaand pand, terwijl er heel veel mensen echte nette huurcontracten willen. Dus neem het weer gewoon in gebruik.'

GroenLinks-raadslid Zeeger Ernsting stelde eerder voor om per casus te bekijken of de tijdelijke invulling die aan een pand wordt gegeven ook een goede is. Ivens wil zo ver niet gaan. 'Er zijn formele definities voor kraken en leegstand, daar zullen ze zich aan moeten houden, maar ik denk soms dat een pandeigenaar best wel wat creatiever de ruimte kan gebruiken.'

Lees ook: Wethouder Ivens over bouw 7500 woningen per jaar: 'Realistisch, maar wel ambitieus'

Hoeveel leegstaande panden er in de stad voor korte anti-kraak en voor langdurige woonprojecten worden gebruikt is niet duidelijk. Alleen Camelot wilde openheid van zaken geven, andere leegstandsbeheerders wilden geen cijfers geven.