Achtergrond

NL
V

Ook GGZ kampt met ziek personeel: ‘We redden het nog, maar het moet niet veel langer duren’

30 oktober 2020, 09.00 uur · Aangepast 30 oktober 2020, 09.21 uur · Door Redactie

De coronacrisis drukt zwaar op de geestelijke gezondheidszorg in Amsterdam. Er worden meer mensen opgenomen in klinieken, en net als in de ziekenhuizen valt ook hier het personeel steeds meer uit. ‘We redden het nu nog, maar het moet niet veel langer duren.’  

Jessica Wesselius, psychiater en directeur behandelzaken Mentrum

Sascha Kool is psycholoog bij Arkin en werkt in Oost. Ze bezoekt mensen normaal thuis, of ze komen bij haar langs op het kantoor. Volgens haar reageren mensen met psychiatrische problemen heel wisselend op de coronamaatregelen.

'De meeste mensen dragen gewoon hun mondkapje, ze lijken goed te begrijpen hoe belangrijk dat is', vertelt Kool aan AT5.  'Maar als iemand achterdochtig is, of geneigd is om overal complotten in te zien dan kan het zijn dat ze ook in complottheorieën over corona geloven. Maar het is vooral de eenzaamheid en het geïsoleerd zijn dat mensen nekt.’

Quote

'Het is vooral de eenzaamheid en het geïsoleerd zijn dat mensen nekt’

Sascha Kool, psycholoog Arkin

‘Hun dagbesteding is weg, de groenvoorziening en de creatieve dagbesteding stopte en ook de inloophuizen gingen dicht.’ Structuur is voor iedereen belangrijk, maar zeker voor mensen met psychiatrische problemen. ‘Deze mensen hebben vaak niet veel mensen om zich heen.’

Ze raken volgens Kool sneller geïsoleerd en verliezen dan de grip op de realiteit. ‘De kans dat het dan misgaat is echt groter. Jij en ik hebben een vriendengroep, werkcontacten, familie of kinderen. Je kinderen komen thuis met verhalen. Deze mensen hebben dat vaak niet.’

Quote

'We moeten opletten dat mensen niet verwaarlozen, en dat ze zichzelf niets aandoen’

Jessica Wesselius, directeur Mentrum

Jessica Wesselius is psychiater en directeur behandelzaken bij Mentrum, een kliniek voor Amsterdammers met ernstige psychiatrische klachten. Zij herkent wat Sascha Kool zegt. ‘De angsten en spanningen bij mensen zijn groot. Zo waren er mensen die hun eigen huis barricadeerden omdat ze zo bang waren om besmet te worden. Of mensen die volledig overstuur waren en per direct opgenomen wilden worden in het ziekenhuis omdat ze dachten dat ze corona hadden.’ 

Cliënten komen ook een stuk zieker binnen in de kliniek. 'De problemen zijn niet anders, maar ernstiger. We moeten opletten dat mensen niet verwaarlozen, en dat ze zichzelf niets aandoen’, aldus Wesselius. Daarnaast is er ook een stuk minder contact met andere instanties. ‘Eerder kregen we wel eens een melding van de thuiszorg met: mevrouw heeft alleen maar beschimmeld voedsel in de koelkast. We missen nu die oren en ogen van andere instellingen.’

iPad door de brievenbus

Haar personeel is ook gewoon moe. ‘Het kost ons nu namelijk meer werk om mensen stabiel te houden. Het is ook frustrerend als het niet goed gaat met je cliënten.’ Wel ziet ze dat hulpverleners creatiever worden.

‘Om cliënten te zien zijn er hele gekke dingen gedaan. Hulpverleners zijn buiten gaan wandelen met cliënten, en heel veel gesprekken zijn gevoerd door deuren en ramen, of door te beeldbellen.’ Bij iemand die onbereikbaar was werd zelfs een iPad door de brievenbus gedaan met een instructie erop. ‘Als u hierop drukt en dit doet, dan kunnen we contact met u krijgen.’

Quote

'De ziekenhuiszorg heeft het zwaar. Dat betekent ook dat psychiatrische patiënten van de eerste hulp worden verdrongen'

JESSICA WESSELIUS, DIRECTEUR MENTRUM

‘We hebben het enorm druk gehad in de zomer. We hebben mensen met ontslag moeten sturen die eigenlijk langer moesten blijven. Maar er was gewoon veel druk op de voordeur.’ Normaal bestaat een vijfde van de opnames in de kliniek waar ze werkt uit toeristen. Maar die waren nu niet in de stad. ‘Dit waren onze eigen mensen, onze burgers. We zullen nooit iemand onverantwoord met ontslag sturen. Maar je denkt soms wel, ik had je graag een weekje langer hier gehouden.’ 

Opnames nemen weer toe

Na de zomer werd het iets rustiger. Toen konden ze even ademhalen. Maar sinds een week of twee wordt het weer drukker. ‘De opnames zijn weer aan het toenemen. De ziekenhuiszorg heeft het zwaar. Dat betekent ook dat psychiatrische patiënten van de eerste hulp worden verdrongen.' Verwarde mensen worden normaal gesproken ook naar de eerste hulp gebracht, maar daar is nu minder plek.

Maar als zoveel mensen in crisis verkeren, kunnen er dan niet gewoon meer opnames gedaan worden? Wesselius: ‘Soms is het echt nodig, iemand opnemen is altijd beter dan niet ingrijpen. Maar elke terugval, zo noem ik een opname, zorgt voor schade.’

Daarnaast is ze ook bang voor de de sociale gevolgen van een opname. ‘Soms wordt de huur dan namelijk niet betaald, of het contact met de buren is tijdens de psychose uit de hand gelopen. Iedereen is nu ook nog thuis en hoort alles. De gevolgen van een opname zijn vaak groot, mensen raken daardoor soms nog meer in de problemen.'

Quote

'Ik krijg buikpijn als ik kijk naar de toekomst'

JESSICA WESSELIUS, DIRECTEUR MENTRUM

Personeelstekort

‘In de tweede golf merken we ook dat ons eigen personeel uitvalt. Het is lastig om de roosters rond te krijgen', aldus Wesselius. Voor zorgpersoneel geldt er een uitzondering op de maatregelen, zo mogen ze doorwerken als ze eigenlijk in quarantaine hadden gemoeten. 'Ik maak daar ook gebruik van, het kan soms niet anders. Wel mogen ze dan zelf geen klachten hebben en met een mondkapje en handschoenen werken.’

'Ik krijg buikpijn als ik kijk naar de toekomst. We krijgen het nog voor elkaar. Maar verpleegkundigen worden nu al op andere plekken ingezet als normaal. En we hebben flexwerkers. Maar het moet echt niet veel erger worden dan dit.'

📋 Doe mee aan het AT5-panel
Heb jij ook een mening over de stad? Via het AT5-panel kan iedere Amsterdammer meedenken over actuele kwesties. Klik hier om je aan te melden. En hier lees je meer over het AT5-panel.